Republika Gabonu to państwo leżące w środkowo-zachodniej Afryce, na samym Równiku, u wybrzeży Oceanu Atlantyckiego, a dokładniej Zatoki Gwinejskiej. W czasach kolonialnych dostało się pod protektorat Francji i wraz z kilkoma innymi krajami należało do Francuskiej Afryki Równikowej. Obecnie zajmuje obszar 267.667 km2 i graniczy z trzema sąsiadami: na północnym zachodzie z Gwineą Równikową (granica liczy 350 km), na północy z Kamerunem (298 km) i na wschodzie i południu z Republiką Konga (Brazaville) (1.903 km). Zachodnią granicę wyznacza wybrzeże oceanu (885 km). Większą część kraju zajmuje wyżyna, urozmaicona krajobrazowo, pofalowana i rozcięta dolinami rzek, z których największą jest rzeka Ogoué (Ogowe). Najwyższym punktem jest góra Iboundji, sięgająca 1575 m.n.p.

Klimat Gabonu jest podrównikowy wilgotny i jak przystało na prawdziwy tropik, to nie wysokie temperatury utrudniają życie mieszkańców i turystów, lecz duża wilgotność powietrza. W Gabonie występują cztery pory roku: duża i mała pora sucha oraz duża i mała pora deszczowa. Okresy suche nie są tak ostre jak w krajach sawannowych, tropikalna roślinność kraju nigdy nie traci swej soczystej zieleni. Pora deszczowa trwa od października do maja (styczeń – kwiecień to najcieplejsze i najwilgotniejsze miesiące w stolicy), duża pora sucha natomiast panuje od czerwca do września i jest to najlepszy czas dla Europejczyków na zwiedzanie tego kraju. W tym czasie zimny prąd zatokowy oziębia morze, mniejsze jest parowanie i opady, wtedy także przypływają do wybrzeży Gabonu majestatyczne wieloryby.

W Gabonie jest gęsta sieć rzek (głównie rzeka Ogooué i jej dopływy). Naturalną szatę roślinną tworzą wilgotne lasy równikowe (zajmujące, według różnych źródeł, od 78 do 85% powierzchni kraju), na wybrzeżach rosną lasy bagienne i namorzynowe (mandrowe), na wschodzie i południu roślinność przechodzi w sawannę. Spośród żyjących tam zwierząt dumą kraju są leśne słonie i goryle, nie jest jednak łatwo spotkać je na wolności, chronią się bowiem przed kontaktem z człowiekiem w gęstwinach tropikalnej dżungli. Inne kojarzące się z Gabonem ważne zwierzęta to między innymi żmija gabońska, papuga jaco, szympans, mandryl, hipopotam, manat, niebezpieczna czarna mamba, pyton czy żółw morski.

Miasta i mieszkańcy

Stolicą Gabonu jest Libreville, miasto w którym mieszka prawie połowa mieszkańców kraju, a więc około pół miliona osób. Inne większe miasta to Port Gentile, uchodzący za stolicę przemysłową, Franceville, Lambaréné, Moanda-Mouana, Makokou, Koulamoutou, Mouila, Oyem, Tchibanga i N’Djolé. Gabon podzielony jest na 9 prowincji, urzędowym językiem jest francuski, choć powszechnie używa się języków należących do rodziny bantu (fang, myene, nzebi, bapounu, eschira, banjabi i inne). Większość mieszkańców swobodnie porozumiewa się w języku francuskim, młodzi ludzie często uczą się również angielskiego lub hiszpańskiego, problemy z francuskim mogą mieć jedynie ludzie starsi, zwłaszcza starsze panie, nie objęte edukacją w swoich dziecięcych latach. Walutą narodową jest frank środkowoafrykański (frank CFA), tą walutą posługują się również inne kraje regionu.

W roku 2002 Gabon liczył ponad 1.233 tys. mieszkańców, z przewagą zamieszkania w miastach (jeszcze w drugiej połowie lat 80-tych XX w. proporcje te były wyrównane), przewiduje się wzrost ludności miast w najbliższych latach do 70%. Przyrost naturalny w roku 2000 wynosił 10‰.

Pod względem etnicznym kraj zamieszkują głównie ludy murzyńskie zaliczane do plemion grupy Bantu. Ponad 35% ogółu ludności stanowi plemię Fang, inne większe grupy to: Eschira – 25%, Mpongwe – 15% i Punu – 12%. W dobie współczesnej wędrówki ludów, wśród mieszkańców Gabonu spotkać można wielu emigrantów z Kamerunu, Konga, Nigerii, Mali i innych krajów afrykańskich, wielu pracuje tu Europejczyków, zwłaszcza Francuzów. Nietrudno natknąć się w większym mieście na zajmujących się handlem Libańczyków i wszechobecnych w Afryce Chińczyków, występują także w Gabonie niewielkie grupy Pigmejów, którzy stanowią społeczność pierwotnych mieszkańców tego regionu.

Struktura wiekowa przedstawia się następująco (dane z 2002 r.): dzieci do 14 roku życia stanowią 33,3% społeczności, ludzie w wieku 15-64 lat – 60,6%, a powyżej 65 roku życia – 6,1%. Wskaźnik urodzeń to 27,24 urodzeń na 1000 osób, natomiast wskaźnik zgonów wynosi odpowiednio 17,59/1000. Wysoka jest śmiertelność dzieci i wynosi 93,5 zgonów na 1000 urodzeń. Średnia wieku Gabończyków to 49,11 lat (kobiety: 50,25 lat, mężczyźni: 48,01), na jedną kobietę przypada statystycznie 3,65 dzieci. Przyczyną dużej śmiertelności jest między innymi rozprzestrzenianie się AIDS, oficjalnie 9% populacji było w 2002 roku dotkniętych tą chorobą, a corocznie umierało z tego powodu ponad 2 tys. osób. Swoje śmiertelne żniwo zbiera już tradycyjnie malaria. W lutym 1996 roku Światowa Organizacja Zdrowia ogłosiła, że 13 osób w wiosce Mayibout koło Makokou zmarło na skutek ataku wirusa Ebola, od tego czasu Gabon jest terenem zagrożonym epidemiami tego niebezpiecznego i nowego dla medycyny wirusa. W roku 2002 jedna z takich epidemii wybuchła w północno-wschodniej części kraju.

Według danych z 1995 roku, 63,2% populacji powyżej 15 roku życia potrafi pisać i czytać (73,7% mężczyzn i 53,3% kobiet). Brak dostępu do wody pitnej ma ok. 33% ludności, 13% nie ma dostępu do usług medycznych, jeden lekarz przypada na 2.500 osób.

Pod względem religijnym, według informacji zamieszczonych na stronie amerykańskiej CIA, w Gabonie jest 55-75% chrześcijan, muzułmanie stanowią mniej niż 1% społeczności, a reszta to wyznawcy religii animistycznych. Natomiast Catholic Missionary Union of England and Wales podaje, że chrześcijan w Gabonie jest 97%, w tym 68% to katolicy, 19% protestanci i 10% inni chrześcijanie, Islam wyznaje około 1% mieszkańców, a pozostałe 2% to animiści. Obserwuje się stopniowy wzrost wyznawców islamu, czemu sprzyja emigracja zarobkowa z krajów Afryki Zachodniej i z Libanu. Natomiast wśród chrześcijan dużą grupę stanowią członkowie nowych, charyzmatycznych wspólnot, zakładanych w dużych miastach przez samozwańczych pastorów i proroków.

Rząd i struktury polityczne

Gabon jest republiką z prezydentem jako głową państwa, wybieranym w wyborach powszechnych, na okres siedmiu lat. Władzę ustawodawczą sprawuje dwuizbowy parlament z pięcioletnią kadencją, a władzę wykonawczą pełni rząd z premierem, mianowanym przez prezydenta. Od roku 1990, czyli od legalizacji partii opozycyjnych, jest w Gabonie system wielopartyjny, natomiast Konstytucja została przyjęta 14 marca 1991 roku.

Dniem uzyskania pełnej niepodległości przez Gabon był dzień 17 sierpnia 1960 roku, jako święto narodowe obchodzony jest także 12 marca, na pamiątkę założenia Gabońskiej Partii Demokratycznej (PDG) w 1968 roku. Administracyjnie kraj jest podzielony na 9 prowincji : Estuaire, Haut-Ogooué, Moyen-Ogooué, Ngounie, Nyanga, Ogooué-Ivindo, Ogooué-Lolo, Ogooué-Maritime i Woleu-Ntem. Od 1960 roku Gabon miał tylko trzech prezydentów, pierwszym z nich był Leon Mba, działacz niepodległościowy za czasów kolonii francuskiej. Aktualnym prezydentem Gabonu jest Ali Ben Bongo, syn poprzedniego prezydenta Omara Bongo Ondimba, który sprawował swój urząd od 1967 roku do swojej śmierci w roku 2009. W kraju, na arenie politycznej działa ok. 11 partii, z których największą popularnością cieszy się PDG (Gabońska Partia Demokratyczna), mająca również najwięcej przedstawicieli w Zgromadzeniu Narodowym.

Gospodarka

Gabon należy do grupy najbogatszych państw na kontynencie afrykańskim, zdołał dzięki temu wyeliminować na swoim terenie skrajne ubóstwo, choć istnieją duże dysproporcje między mieszkańcami i duża część populacji żyje w biedzie. Podstawę gospodarki stanowi górnictwo, które wytwarza 34% produkcji krajowej brutto i daje 60-80% wartości eksportu. Wydobywa się ropę naftową, głównie ze złóż podmorskich koło Port Gentil, rudy żelaza (okolice Belinga), manganu (Moanda), uranu (Mouana), złoto i gaz ziemny. Pod względem wydobycia rud manganu Gabon zajmuje trzecie miejsce na świecie i jest drugim światowym eksporterem, po RPA.

Ponieważ odkrycia zasobów górniczych nastąpiły dopiero we wczesnych latach 70-tych XX w., do lat 60-tych w gospodarce kraju dominowało leśnictwo, często z rabunkową gospodarką leśną. Do dziś eksportuje się cenne gatunki drewna np. okumé i mahoń afrykański, między innymi do Europy i krajów arabskich. Rolnictwo ze względu na brak gruntów ornych (do 2% powierzchni kraju) jest słabo rozwinięte i nie pokrywa zapotrzebowania krajowego. Wciąż dominuje gospodarka żarowa, a tereny rolnicze to głównie małe, rodzinne plantacje wydarte dżungli. Uprawia się głównie maniok, ryż, banany, bataty, trzcinę cukrową, palmę oleistą, taro, kawę i kakaowce. Występowanie muchy tse-tse ogranicza rozwój hodowli zwierząt, popularne natomiast jest rybołówstwo.

Gabon posiada dobrze prosperujący przemysł przetwórczy: petrochemiczny, tartaczny i drzewny, chemiczny, przetwórstwa spożywczego, cementowy i włókienniczy. Dobrze jest rozwinięta, choć nie najlepiej utrzymana, sieć połączeń drogowych, od 1986 roku czynna jest cała trasa jedynej kolei (Transgabonais) łącząca Libreville (port Owendo) z ośrodkami wydobycia rud, a docelowo z Franceville, cała linia liczy 649 km. Duże znaczenie ma transport lotniczy, w kraju jest wiele publicznych i prywatnych lotnisk, w tym 3 międzynarodowe. Rozwinięta jest także żegluga śródlądowa, głównie po rzece Ogooué. Gabon ma także 3 porty morskie: Owendo (przy stolicy), Port Gentil i Mayumba.

Wśród towarów eksportowych dominuje ropa naftowa, drewno, mangan i uran. Do kraju sprowadza się głównie maszyny i urządzenia, żywność, artykuły konsumpcyjne i wyroby gotowe. Największymi partnerami w eksporcie są dla Gabonu Stany Zjednoczone, Francja i Chiny, najważniejszymi importerami: Francja (62%), Wybrzeże Kości Słoniowej, Stany Zjednoczone i Belgia. Wysokość eksportu w 2001 roku wynosiła 2,5 biliona dolarów, a importu – 921 milionów dolarów. W roku 2000 w Gabonie założonych było 39 tys. numerów telefonii stacjonarnej, a 120 tys. osób korzystało z telefonów komórkowych. Rok później zanotowano 15 tys. użytkowników internetu.